تلاش ما در زنده کردن تاریخ آب و آبیاری در ایران باستان

تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۱/۲۳

اگر بخواهیم به بررسی تاریخ و آبیاری در جهان بپردازیم، بی‏گمان کشور ما با سازه‏های بسیار فراوان و کهن مقام نخست را در جهان دارا می‏باشد. آبیاری در کشتزارهای ایرانی خیلی زود به راه افتاد. در پنج هزار سال پیش، درجایی که امروز شهداد می‏ نامندش، کشتزارها به روش کرتی آبیاری می‏شد. کمی باران، ایرانیان را از دیرباز واداشت تا به انتقال آب و رسانیدن آن به گستره ریشه بپردازند و در این کار استاد شوند. هر زمان که آنان به دشواری برخوردند، در اندیشه چیرگی بر آمدند، کاری نو پدید آوردند و ابزاری تازه ساختند و چنین شد که هنر از ایران به کشورهای همسایه و از آنجا به دیگر جاهای دنیای آن روز رفت. کشت آبی که در آن آب از جایی به جای دیگر برده می‏شود نیز، از چاره ‏اندیشی‏های ایرانیان است. شاردن سیاح فرانسوی زمان صفویه، شگفتی خود را از این هنر و دانش ایرانی با بیان اینکه هیچ گروهی در دنیای آن روز به اندازه‏ ایرانیان از دانش شناخت آبخوان‏ های زیرزمینی آگاه نبوده است، ابراز داشت.
هنر سدسازی در ایران آن چنان پیش رفت که ایرانیان نخستین سازنده سد کمانی در جهان شناخته شدند. برای بالا کشیدن آب به رویه زمین، چرخ ایرانی و یا دولاب ساخته شد. امروزه هم در نوشته ‏های علمی از آن با نام چرخ ایرانی یاد می شود.

نمایی از بند مادآباد در شهرستان مرودشت-دوره قاجاریه

متأسفانه، کمتر ما به عظمت کار خود در صنعت آب عصر کهن آشنا هستیم. برای شناساندن این عظمت کارهای بزرگی توسط دست‏اندرکاران این مهندسین مشاور به ویژه آقای مهندس محسن جواهری برداشته شده است. در این زمینه علاوه ‏بر انتشار مجموعه سه جلدی «چاره‏ ی آب در تاریخ فارس» می‏توان به نگارش دو جلد کتاب دیگر تحت عناوین «سازه‏های آبی جم» و نیز «آب برای سیراف» اشاره نمود که امید است در آینده نزدیک چاپ و منتشر گردد. همچنین در این رابطه می‏توان به برگزاری ده‏ها سخنرانی در همایش‏های ملی و تلاش برای بر پایی موزه‏ های آب در سطح کشور اشاره نمود.

 

نمادی از آسیاب بزرگ پوسکان در شهرستان کازرون-دوره ساسانین نمایی از سد باستانی میر مما در شهرستان جم-دوره ساسانی نمادی از سد باستانی دایو به ارتفاع ۱۴٫۷متر در شهرستان جم-دوره ساسانی