پروژه های تعادل بخشی

تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۱/۲۳

بهره برداری از منابع آب زیرزمینی در طول سالهای اخیر توسط چاه های پمپاژ برقی و دیزلی موجب خشکیدن متناوب قنات‏ها، گردیده به طوری که حجم این ذخائر (آب‎های زیرزمینی) را هر ساله کمتر و کمتر کرده است. که اکنون در بسیاری از دشت‏ها، بیلان آب های زیرزمینی منفی شده و به عبارت دیگر میزان تخلیه از این منابع بیش از میزان تغذیه به آنهاست. به تعادل رساندن بیلان آب زیرزمینی نیز در مفهوم خاص خود شامل تمامی فعالیت‏هایی است که سبب جلوگیری از کاهش حجم آبخوان و پایین رفتن سطح ایستایی می‏باشد. به عبارت دیگر حتی کاهش نرخ منفی بیلان هم خود می تواند گامی در جهت به تعادل رساندن محسوب ‏شود، لیکن نهایت کار، همان به تعادل رساندن بیلان یا به عبارتی برابری میزان تغذیه (ورودی) و تخلیه (خروجی) و یا صفر کردن تغییرات حجم آب زیرزمینی است. بنابرین برای نیل به تعادل رساندن بیلان آب زیرزمینی یک آبخوان، یا باید ورودی‏ها را افزایش داد یا خروجی‏ها را کم کرد. افزایش میزان ورودی با فعالیت‏هایی نظیر تغذیه مصنوعی،آبخیزداری، انتقال آب از حوضه‏ های دیگر و افزایش نفوذپذیری آبخوان صورت می‏ پذیرد و کاهش خروجی از آبخوان با مواردی نظیر کاهش برداشت‏های بیش از حد مجاز تعیین می‏شود.
راهکار‎هایی نظیر افزایش راندمان آبیاری، کشت گیاهان کم آبخواه و افزایش راندمان با تغییر سیستم آبیاری سنتی به تحت فشاری، می‏تواند نهایتاً سبب کاهش خروج آب زیرزمینی ازآبخوان به عنوان اصلی‏ترین فعالیت در جهت کاهش و یا به تعادل رساندن بیلان منفی آبخوان گردد.
در طی سالیان گذشته پروژهای تعادل بخشی متعددی توسط این مهندسین مشاور به ویژه در استان یزد مطالعه شده است که از این جمله می‎توان به مطالعات تعادل بخشی آبخوان چاهک با مساحت ۵۹۰ کیلومتر مربع وآبخوان هرات به وسعت ۵۰۳ کیلومتر مربع و نیز مطالعات نیمه تفصیلی منابع آب‎زیرمینی حوضه های کویر ابرکوه و کفه طاقستان اشاره نمود.