چاره‏ ی‏ آب در تاریخ فارس

کتاب «چاره ‏ی آب در تاریخ فارس» که به قلم آقایان شادروان مهندس پرهام جواهری عضو برجسته این مهندسین مشاور و آقای محسن جواهری رئیس هیأت مدیره شرکت نوشته شده است، اثری زنده، ماندگار است که نظر همه اندیشمندان عرصه مهندسی آب در ایران باستان را به خود جلب نموده است. این کتاب که به بررسی موشکافانه راهکارهای مهندسی و بهره‏ برداری از آب در ایران باستان می ‏پردازد بیست وهشت فصل را در قالب سه جلد کتاب در بر می‏گیرد. جلدهای اول و دوم این مجموعه هر یک در تیراژ دو هزار نسخه مشترکاً توسط کمیته ملی آبیاری و زهکشی و گنجینه ملی آب ایران به چاپ رسیده است. جلد سوم آن را نیز سازمان آب منطقه‏ ای فارس در سه هزار نسخه به چاپ رسانده است. در مقدمه‏ ای که این سازمان بر جلد سوم نوشته است آمده است.
«علی‏رغم وجود همیشگی مسئله‏ی آب در ایران، به گواهی تاریخ، ایرانی‏ اندیشمند و کوشنده توانسته است طبیعت خشن و بی‏نظم را مهار کند و از او بهترین و بیشترین بهره را ببرد. آن را در روی زمین و در زیر زمین ذخیره کند ، از یک
جا به ‏جایی دیگر منتقل نماید، شیوه ‏های گوناگون آبیاری را به کار بندد و گیاهی را بکارد که با نوع زمین و اقلیم آن و مقدار آب در دسترس و چگونگی آن هماهنگ باشد.
در ساختن بندها، آب انبارها، آسیاب‏ها و صدها گونه‏ی سازه‏ی آبی دیگر از شیوه ‏های دست اول مهندسی استفاده کند و بهترین مصالح طبیعی و دست ساخت خود را ابداع کند و به کار بندد. از همین روی است که نیاکان ما توانستند بنیان امپراتوری‏ های بزرگی مانند هخامنشی و ساسانی را درهمین استان بگذارند. این امپراتوری ‏ها نمی‏ توانستند بنیانگذای شود، مگر این که در این سرزمین زیر ساخت‏های یک جامعه ‏ی پیشرفته پایه‏ گذاری شده باشد و برای اداره آن قوانینی تدوین، و آیین‏ نامه‏ هایی نوشته شده باشد. گزینش عبارت «چاره ‏ی آب» برای نام این کتاب بسیار متناسب با موضوع کتاب است زیرا «چاره کردن» در زبان فارسی هم به معنی «درمان کردن» است، هم به معنای «اندیشیدن» برای چیره شدن، و آب در خشکسالی‏ها، دوست رمیده و در سیلاب‏ها، دشمن ویرانگر است و هر دو را باید چاره کرد کتاب «چاره‏ ی آب در تاریخ فارس» نتیجه‏ پژوهش چند ساله‏ ی دو برادر دست‏اندرکار صنعت فارس است. با آن که یکی از این دو برادر در میانه کار دعوت حق را لبیک گفت، برادر دیگر کار پژوهش را وا ننهاد ویک‏تنه بار ادامه‏ کار را به دوش کشید».

جلد نخست شامل ده بخش است : ۱) چاره‏ آب به روزگار پیش از نشانه‏ ها؛ ۲) آبیاری- کاری ایرانی؛ ۳) نگرش یک پارچه به حوزه‏ آبریز؛ ۴) کار در چشمه‏ ها؛ ۵) بهره ‏برداری از رودخانه- نمونه کر؛ ۶) بندها؛ ۷) شورگریزی؛ ۸) بهره‏ برداری گروهی از آب؛ ۹) راه‏های بالا کشیدن آب؛ ۱۰) انبارهای آب

جلد دوم شامل ۸ بخش است: ۱) آب و تمدن؛ ۲) دست آب در شکل‏گیری و گسترش شهرها؛ ۳) آبرسانی آشامیدنی؛ ۴) راه‏های سرد کردن آب؛ ۵) گردآوری و بیرون‏رانی پساب‏های شهری؛ ۶) دژ چاهها؛ ۷) گردش آب در باغ؛ ۸) آب و گرمابه.

جلد سوم است که شامل ده بخش است: ۱) زهکشی؛ ۲) بهره‏ برداری از رودخانه‏ های شور، نمونه ‏ی مند ۳) بهره‏ برداری از آب مازاد بر نیاز شهرها، نمونه‏ دراکان ۴) آب‏رسانی به کاخ‏ها؛ ۵) توان آب؛ ۶) آبیاری سیلابی ۷) مصالح؛ ۸)سازه‏های جابه‏جایی آب؛ ۹) باران‏خواهی؛ ۱۰)آبخیزداری

ردپای آب در واژگان فارسی

این کتاب شامل شش مقاله است که شادروان استاد پرهام جواهری در زمان حیات خود درباره ریشه‏ یابی اجزاء واژه ‏های آبی نوشته است. کتاب او بی گمان به چند مقاله آمده در این کتاب محدود نمی ‏شد. چه بسا که برخی از این مقاله‏ها را نیز پس از کم و زیادهایش به جور دیگری می ‏نوشت. لیکن چه توان کرد، تقدیر چنین بود که با مرگ زود هنگام وی، آنچه در ذهن داشت و آنچه پس از ده سال پژوهش و بررسی به آن رسیده بود و آماده نوشتن داشت به یک‏باره از دست برود. چاره نبود که به همین تعداد مقاله به جا مانده از او بسنده شود و اجازه داده نشود که مقدمه‏ هر چند نیمه تمام او درباره‏ی ریشه‏ یابی واژه‏ ها بر زمین بماند. کتاب «رد پای آب در واژگان فارسی» تنها یک کتاب که ویژه واژه ‏های آبی باشد نیست، بلکه کتابی است که نویسنده به بهانه‏ آب، سخنی از فرضیه‏ های خود درباره‏ زبانشناسی ارایه داده است. از جمله این فرضیه ‏ها چگونگی انتقال اطلاعات گذشتگان به آیندگان از طریق ذهن، جایگاه ویژه اطلاعات، فراموش شده در ناخودآگاه و چگونگی رفتاری این اطلاعات در پویایی زبان، انرژی واژه اعم از پتانسیل، جنبشی، دیسپری و دیفیوزی است. تنظیم این کتاب توسط آقای مهندس محسن جواهری انجام و به وسیله این مهندسین مشاور در تیراژ سه هزار نسخه به چاپ رسیده است.